تعریف اتحادگرایی :
ابتدا باید اتحادگرایی را تعریف و مشخص کرد و سپس به مسائل دیگر آن پرداخت.
امام خمینی ( ره ) اتحاد و وحدت واقعی را در این می دانست که قلب همةمسلمانان برای اسلام تپید و همه در زیر سایة پرچم (( لا اله اله الله )) قرار بگیرند.
اتحاد یعنی همة مردم با هم همکاری داشته باشند و در کنار یکدیگر باشند و مشکلات یکدیگر را حل کنند و بر علیه یکدیگر کار شکنی و خیانت نکنند و به تعبیر مقام معظم رهبری وحدت مردم عبادت است از «نبودن تفرقه و نفاق و درگیری و کشمکش ».[1] رهبر انقلاب با تاکید بر لزوم پایبندی به وحدت کلمه فارغ از قومیت ها. مذاهب و صف بندی در سطح ملی در سطح بین المللی نیز ضرورت انسجام میان همه مسلمانان و روابط برادرانه بین آحاد امت اسلامی از مذهب گوناگون و وحدت کلمه انها را مورد اشاره قرار دادند و فرمودند: امروز عظمت اسلام هم وابسته به استقلال ملتها و عزم راسخ ملتها است و ملت مسلمان ایران در این راه تاکنون بحمدالله پرچمدار بوده است پرچمدار هم خواهد بود.
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) اتحاد و وحدت را به معنای هماهنگی و همدلی می داند و در همین راستا چنین می فرماید: « وحدت یعنی همدلی و اتحاد بر اصول »[2] منظور ما از وحدت . هماهنگی و یک نواختی و هم صدایی است تا برادران در مقابل هم قرار نگیرند و لوله های تفنگ، از دشمن به دوست منصرف نشود.[3] اتحاد و وحدت یعنی برگرد محورهای اصول گرد آمدن. [4] اهمیت نماز جمعه
بهترین دلیل برای اهمیت این فریضه ی بزرگ اسلامی قبل از هر چند آیات همین سوره است که به همه ی مسلمانان واهل ایعان دستور می دهد به محض شنیدن اذان جمعه به سوی آن بشتابند، و هرگونه کسب و کار برنامه ی فراهم را ترک گویند تا آنجا که اگر در سالی که مردم گرفتار کمبود مواد غذایی هستند کاروانی بیاید و نیازهای آنها را با خود داشته باشد به سراغ آن نروند، و برنامه ی نماز جمعه را ادامه دهند.
اما از نظر اجتماعی و سیاسی، یک کنگره ی عظیم هفتگی است که بعد از کنگره ی سالانه ی حج بزرگترین کنگره ی اسلامی می باشد. و به همین دلیل در روایتی از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است که جمعه حج کسانی است که قادر به شرکت در مراسم حج نیستند.
در حقیقت اسلام به سه اجتماع بزرگ اهمیت می دهد:
اجتماعات روزانه که در نماز جماعت حاصل می شود. اجتماع فرهنگی که در مراسم نماز جمعه است
و اجتماع حج که در کنار خانه ی خدا هر سال یکبار انجام می گیرد. نقش نماز جمعه در ان میان بسیار مهم است. بخصوص اینکه یکی از برنامه های خطیب در خطبه ی نماز جمعه، ذکر مسائل مهم سیاسی و اجتماعی و اقتصادی است و به این ترتیب این اجتماع عظیم و پر شکوه می تواند منشأ برکات ذیل شود:
الف: آگاهی بخشیدن به مردم در زمینه ی معارف اسلامی و رویدادهای مهم اجتماعی و سیاسی.
ب : ایجاد همبستگی و انسجام هر چه بیش تر در میان صنوف مسلمین به گونه ای که دشمنان را به وحشت افکند و پشت آنها را بلرزاند.
ج : تجدید روح دینی و نشاط معنوی برای توده ی مردم مسلمان
د : جلب همکاری برای حل مشکلات عمومی
به همین دلیل همیشه دشمنان اسلام، از نماز جمعه ی جامع شرایط که دستورهای اسلامی دقیقاً در ان رعایت شود بیم داشته اند.
و نیز به همین دلیل نماز جمعه همیشه به عنوان یک اهرم نیرومند سیاسی در دست حکومتها بوده است، منتها حکومت های عدل همچون حکومت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از آن بهترین بهره برداریها را به نفع اسلام می کردند. و حکومتهای جور همانند بنی امیه از آن سوء استفاده برای تحکیم پایه های قدرت خود می کردند.
در طول تاریخ مواردی را مشاهده می کنیم که هر کس می خواست بر ضد حکومتی قیام کند، نخست از شرکت در نماز جمعه ی او خودداری می کرد. چنانکه در داستان عاشورا می خوانی که گروهی از شیعیان در خانه ی سلیمان ابن صرد خزاعی جمع شدند و نامه ای خدمت امام حسین علیه السلام از کوفه فرستادند. که در نامه آمده بود نعمان بن بشیر والی بنی امیه بر کوفه منزوی شده و ما در نماز جمعه ی او شرکت نمی کنیم، و چنانکه بدانیم شما به سوی ما حرکت کرده اید او را از کوفه بیرون خواهیم کرد.1 امام علی بن الحسین علیه السلام در رابطه با سو استفاده ی احکام جور از این فریضه ی سیاسی عبادی به درگاه الهی عرضه می دارد.
« اللهم ان هذا المقام لخلفائک و اصفیائک و مواضع اُمنائک فی الدرجه الرضیعه التی اختصصتهم بها قد ابتزوها ».2 خداوند: این ( اشاره به نماز جمعه و عید قربان ) مقامی است مخصوص خلفا و برگزیدگان وامنای بلند پایه ای تو است که ویژه ی آنها می شود که دشمنان اسلام یک هفته ی تمام شبانه روز تبلیغات مسموم می کنند ولی با یک خطبه ی نماز جمعه و مراسم پر شکوه و حیاتبخش آن، همه خنثی
می شود، روح تازه ای در کالبدها دمیدهف و خون تازه ای در عروق به حرکت در
می آید « عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم انه قال: ان الله سبحانه فرض علیکم الجمعه عن عامی هذا، فی شهری هذا، فی ساعی هذه ، فریضه مکتوبه، فمن ترکها فی حیاتی و بعدمماتی الی یوم القیاقیه، جحوداً لها و استخفافا بحقها فلا جمع الله شَملَهُ و لابارک الله له فی امره الا لاصلوه له . و لا حج له، و لا برکه له الا ان تیوت. فان تاب تاب الله علیه»:1 رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: خداوند نماز جمعه را بر شما در همین سال و همین ماه و همین ساعت واجب کرد، فریضه ای که ثبت شده است ، هر کس در حال حیات و پس از مرگ من تا روز قیامت آن را از روی انکار و سبک شمردن حق آن ترک کند. خداوند هرگز کار او را سامان نداده و مبارک نگرداند و آگاه باشید که برای او نماز و حج و صدقه و برکتی نیست. مگر آنکه توبه کند، سپس اگر توبه کرد خدا هم توبه اش را می پذیرد و با رحمت به سوی او می نگرد.
« عن انس قال: قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: « لما اسری بی الی اسماء لیله المعراج رأیتُ تحت العرش سبعین الف مدینه. کل مدینه کدنیاکم، و ملائکه ناشری اجنتهم، یسبحون الله و یهلونه و یقولون: الهم اغفر للذین یخضرون صلوه الجمعه اللهم اغفرللذین یغسلون یوم الجمعه»: 2 انس می گوید: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: وقتی شب معراج مرا به آسمان بردند ، زیر عرش خدا هفتاد هزار شهر را دیدم که هر شهری همانند دنیای شما بود. و فرشتگانی را دیدم که بالهایشان را گسترده بودند و خدا را تسبیح و تهلیل می کردند و می گفتند: خدایا کسانی را که به نماز جمعه حاضر می شوند بیامرز خدایا کسانی را که روز جمعه غسل می کنند رحمت کن.
شخصی خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم آمد و عرض کرد: یا رسول الله! من بارها
آماده ی حج شده ام، توفیق نصیبم نشده، فرمود: « علیک بالجمعه فانها حج الساکین »3: بر تو باد نماز جمعه که حج مستمدان است.
اشاره به این است که بسیاری از برکات کنگره ی عظیم اسلامی حج، در اجتماع نماز جمعه وجود دارد.
« قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: من اتی الجمعه ایماناً و احتساباً الستأنف العمل»4: کسی که از روی ایمان و برای خدا در نماز جمعه شرکت کند؛ گناهان او بخشوده خواهد شد و برنامه ی عملش را از نو آغاز می کند.
1- مستدرک ج6 ص11
2- مستدرک ج6 ص9
3- وسایل الشیعه 590 ص4
4- وسایل الشیعه 590 ص4
نماز جمعه مجموعه ای از ارزشها
نماز جمعه با محتوای و پر ارزش خود مجموعه ای از ارزشها و معیارهای متعالی را برای جامعه ی اسلامی به ارمغان می آورد. فوایدی که نظایر آن را در دیگر مراسم مذهبی کمتر می توان پیدا کرد.
ترقی و تعالی انسانها به وحدت و اتحاد بستگی دارد و ان با قرار گرفتن آنان در زیر پرچم توحید مقدور است و از لوازم توحید اعتقاد وبه وحدت جهان آفرینش و نظام آن است. جهان واحدی که در آن خللی وجود ندارد و نظام واحدی که تمام نیروهای ان به سمت مرکز واحدی که مبدأ آنهاست جریان دارد.
خدای متعال فرمود:
« ماتری فی خلق الرحمن من تفاوت فارجع البصر هل تری من فطور»1: در آفرینش خدا هیچ در هم ریختگی. نمی بینی( جهان کاملاً ضابطه دارو قانونمند است). نیک بنگر آیا شکستی و شکافی ( در ضابطه ها و قوانین آن ) مشاهده می کنی؟!
اسلام نمازهای گروهی را برای ایجاد همین هماهنگی و همگامی مقرر کرده است. می خواهد که از طریق نمازهای جماعت و جمعه و اعیاد و حج، شرایط توحید و وحدت اجتماعی را ایجاد و موانع آن را بر طرف کند. چرا باید همه ی انواع موجودات جهان، با هم برای حضرت حق نماز بگذارند و افراد نوع انسانی به تفرقه در نماز آیند؟! نمازهای جماعت برای ان مقرر شده است که مردم هر محله روزی پنج بار با هم در مسیر اطاعت از خدا و عبادت او قرار گیرند و کارهای فردی واجتماعی را که در فواصل نیازها می کنندف تحت تأثیر نماز دسته جمعی خود، در مسیر اطاعت از خدا و بر محور روح برادری و عواطف انسانی و اجتماعی حاصل شده از نماز جماعت عملی کنند. سپس اجتماع هفتگی را تحت عنوان نماز جمعه تأسیس کرد تا مردم هر شهر و دیارف هر هفته یکبار گرد هم آیند و ضمن پرستش دسته جمعی برای حل مسائل و مشکلات خود کنگره ای همگانی برگزار کنند.
روز آدینه در میان اعراب پیش از اسلام « یوم العروبه » نام داشت.پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم این نام را که نامی نژاد پرستانه بود به «یوم الجمعه»؛ یعنی روزگرد همایی تغییر دادند تا مسلمانان از هر نژاد و قبیله ای که باشند در اجتماع گرد ایند. و ضمن اقامه ی نماز و تعاون بر بر و تقوی به رایزنی بپردازند و با استماع خطبه ای نماز، علاوه بر گرفتن پندهایی از امام جمعه که آنان را در زندگانی فردی به کار می آید، از وظایف خویش اهداف جامعه ی اسلامی مقاصد دشمنان و اوضاع جهان آگاهی یابند. اسلام علاوه بر آنکه « یوم العروبه » را روز گرد همایی نامید، عنوان عید به آن دارد و افزون بر این عید هفتگی، دو عید سالانه برای مسلمین مقرر کرد یکی عید فطر و دیگری اضحی.
1- سوره ملک آیه 3
از اعیاد سه گانه ی اسلامی، یعنی جمعه و فطر و قربان چنین به دست می آید که در اسلام روزی که گناه و تفرقه ترک شود روز عید است، نه روز نو پوشیدن و سور چرانیدن.
امام علی علیه السلام در برخی از اعیاد فرمودند:
« انما هو عید لمن قبل الله تعالی، صیامه و شکر قیامهُ و کل یوم لایعصی الله فیه فهو عید »:1 امروز فقط عید کسی است که خدا روزه اش را پذیرفته و نمازش را سپاس گفته است و هر روزی که در آن نافرمانی امر خدا نشود عید است.
نقش عبادی نماز جمعه
نماز جمعه تقوای نمازگزاران را چنان تقویت می کند، و قلب و روح آنان را چنان با صلابت، باصفا و پر معنویت و غنی می سازد که با اتکای به آن می توانند یک هفته ی دیگر را با کوشش در خود سازی، خدمت به جامعه، از لغزش ها و کج روی ها سپری کنند و در جمعه ی دیگر هم راهی نماز جمعه شوند. کسانی که از راههای دور، و با تحمل مشکلات و صرف وقت زیاد در نماز جمعه حاضر می شوند. مطمئناً در طول هفته مرتباً برای شرکت در نماز جماعت مسجد محله خود اهتمام می ورزند و مساجد سطح شهر را با حضور خویش آباد می سازند.
دین مبین اسلام، به جمعیت و اجتماع مردم اهمیت بسیار داده است و با تشریع نمازهای جماعت و جمعه و عیدین و حج در روز معین و بنیان نهادن بسیاری از احکام و مقررات اجتماعی دیگر، دلهای مسلمانان را به هم نزدیک و میانشان ایجاد الفت و وحدت کرده است. این همدلی و هم سویی میان آنان می تواند ایجاد تشکل های اجتماعی سیاسی و نظامی، دفاعی کند.
به موجب آیه ی یکصد و سوم از سوره ی آل عمران «واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولاتفرقوا» ملت های مسلمان باید اتحادی قوی داشته باشند و هرگز نگذارند که تفرقه در میانشان راه پیدا کند. خوشبختانه زمینه ی چنین اتحادی در اصول و مبانی و تفکرات اسلامی فراهم شده است.
( نماز جمعه مظهر قدرت اسلام )
نماز جمعه فریضه ای هفتگی است که توده ی عظیمی از مسلمانان در هر روز جمعه برای ادای آن گرد می آیند. این نماز ماهیت مردم نظام اسلامی و پشتیبانی امت را از ان نمایش می دهد.
مردم در هر دو خطبه ی نماز به اطاعت خدا، تقوی، حفظ وحدت و رعایت نظم در امور سفارش
می شوند و از مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی جامعه ی خویش و جهان آگاه
می گردند.
همچنین در خطبه های نماز جمعه از مصالح مسلمانان و کشورهای اسلامی، وقایع و پدیده های
بین المللی، و کیفیت روابط با سایر ملتها و رفتار آنان با کشورهای اسلامی بحث می شود.
از این روی نماز جمعه در موجودیت و استقلال جامعه ی اسلامی، رشد آگاهیهای مردم، و ایجاد همبستگی در میان آنان تأثیری بسزا دارد. خطبه های نماز جمعه، طبقه بندی شده است.معمولاً در خطبه ی اول دعوت به عبادت تقوی و نظم در امور می شود. و در خطبه ی دوم، مسائل جاری کشور و جهان همراه تکنیکهای ارتباطات اجتماعی و به طور عمومی و ارادی، در چهارچوب نهادهای خاص اجتماعی مطرح می شود.
( نماز جمعه نمایش بسیج عمومی )
نماز جمعه ، نمایش یک بسیج عمومی و یک رزم بزرگ عقیدتی است.امام جمعه ی شایسته، نمودی از قائد و سردار بزرگ سپاه اسلام است و از این رواست که جای ایستادن او به نماز را محراب می نامند.
صفهای منظم نماز جمعه، نموداری از آرایشهای منظم و منسجم سپاهیانی است که با اقتدار به قائد خود آماده می رزمند پیروی مأمورین از امام یادآور مسأله ی مهم اطاعت از مافوق در ارتش است. خود داری نمازگزاران از حرکت اضافی ، خوردن نوشیدن، خوابیدن، خندیدن و گریستن که نشان دهنده ی انضباط جسمی و روحی آنان است یادآور حالت انضباطی در ارتش است.
حفظ حضور قلب و دفع شیطان از کشور نفس، نمودی از حضور پیوسته در صحنه ی رزم. حفظ هوشیاری و مبارزه ی مستمرر با شیطانها و دشمنان داخل و خارج کشور اسلام است. ایراد خطبه ها به صورت ایستاده ، نشان ایستادگی ، مقاومت ، قاطعیت و آمادگی در برابر دشمنان به پیروی از رهبر و معتقد است.
تکیه ی امام جمعه بر سلاح در طول خطبه ها، نشان آمادگی همبستگی رهبر و مردم برای قیام مسلحانه در برابر دشمن است و یادآور این حقیقت است که هرگاه سلاح و تجهیزات نظامی زیر چتر ایمان و توحید باشد. می تواند مفید و کارساز واقع شود. اصلاحی نمازگزاران، خلوص ورزی مجاهدان وجانبازان راه خدا را تداعی می کند. امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمودند: کشیدگی گردن در رکوع بدان معنی است که خداوندا: گردنم را برای تیغت آماده کرده ام یعنی برای جانبازی در راه تو آماد گی دارم. سیما و شرایط شرکت کنندگان در نماز نیز همانند سیما و شرایط شرکت کنندگان در جهاد است و آنان که از شرکت در جهاد معافند ملزم به شرکت در نماز جمعه نیز نیستند.
همه ما در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بارها و بارها حرکتهای نظامی و بسیج های مردمی را از نمازهای جمعه به سوی میدانهای نبرد حق علیه باطل مشاهده کرده ایم. در صدر اسلام نیز محراب مسجد جامع ، نقطه ی شروع جنگ علیه دشمن بوده است.
( نماز جمعه و اتحاد گرایی )
آن هنگام که بعثت رسول اکرم (ص)همچون آذرخشی،کویر ظلمات جامعه بشری را پرتو افشانی نمود و سرزمین حجاز را مرکز تابش انوار تابناک وحی قرار داد زنجیره های اسارت که افکار مردم را در انجماد و تحجر قرار داده بود یکی پس از دیگری از هم گسست و به برکت نور حق و چشمة جوشان توحید، عداوت و دشمنی رنگ باخت، دلها به هم نزدیک شد، رحمت و برکت در انسانها بارید و بالاخره این انقلاب معنوی و تحول ملکوتی با خود آرامش، امنیت، الفت وحسن تفاهم را به ارمغان آورد.
اساساً تعالیم اسلام علی الخصوص نماز دشمن شکن جمعه به گونه ای است که اتحادگرایی و مسلمانان را صرف نظر از تنوع قومی، نژادی، زبانی و فرقه ای ترویج می نماید. خدایی که مؤمنان می پرستند یکی است، شعارشان لا اله الا الله است و همه به رسالت محمدی ایمان دارند. تمامی مسلمانان قرآن را کتاب مقدس آسمانی خویش می دانند و آن را برای تقرب به حق و بهره مند شدن از معنویت آیاتش تلاوت می کنند. قانون اساسی همة مسلمین جهان در این کتاب مقدس، مندرج است. همه بسوی قبلة واحد نماز می خوانند، بانگ اذان همه یکی است زمان معین آنان برای روزه داری و عبادت ماه رمضان است و تمام مسلمانان جهان روز اول شوال را روز عید خویش می شمارند، و در ماه ذی الحجه الحرام با هم در حرم امن الهی اجتماع می کنند تا مراسم حج ابراهیمی را انجام دهند، به ساحت مقدس خاندان نبوی ابراز ارادت می نمایند و احترام ویژه ای برای اهل بیت پیامبر اکرم ص قائل اند و این موارد به نحوی می تواند دلها را به یکدیگر پیوند دهد همبستگی ملی و روح برادری اسلامی که عظمت مسلمانان را به نمایش می گذارد.
براساس تعالیم دینی اجرای فرایض دینی هر چه با اخلاص، در خلوت و دور از چشم مردم صورت گیرد ارزش افزون تری دارد و در ارتقای معنوی انسان مؤمن تأثیر بسزایی دارد. با وجود این اسلام دستور داده نماز به جماعت برگزار شود و ثواب این نماز بیش از آنچه تصور می رود از نماز فرادا بالاتر است زیرا بر اثر حضور مسلمانان آنان از وضع یکدیگر با خبر می شوند، دلهاشان به یکدیگر نزدیک می گردد و ...
نماز جماعت یک اجتماع عبادی روزانه است و نماز جمعه اجتماع عمومی تر و هفتگی است که امام جمعه باید دو رکعت خطبه بخواند و در خطبه ها علاوه بر مواعظ، مسائل جهان اسلام را به آگاهی عموم نمازگزاران برساند و مصالح عمومی را مطرح کند و نیرنگهای استکبار و توطئه های آنان را گوشزد نماید. نماز عیدین ( عید فطر و عید قربان ) اجتماعی دیگر است.
مساجد علاوه بر آنکه از صدر اسلام کانونی برای عبادت، ارتباط با خداوند و تلاوت قرآن بوده اند، مکانهایی برای بهم پیوستن نیروهای مسلمین جهت حرکت های دینی و تبلیغی و سر کوبی معاندان و از بین بردن آفات توحید به شمار می رفته اند. امام خمینی ( ره ) تأکید نمواده اند: « چون ملت مبارز رمز پیروزی را یافته است و با هوشیاری دریافته که بسیج عمومی از سنگرهای الهی مساجد و منابر و محافل دینی گردید، لازم است این سنگرهای اسلامی را حفظ کنیم، باید به این اجتماعات در مساجد و محافل مذهبی هر چه بیشتر و با شکوهتر برپا شود. » 1
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی که در دوازدهم فروردین 1385 با مشارکت اکثریت مردم در ایران ( 92% ) در اولین انتخابات پس از پیروزی به بار نشست، فصلی تازه در تاریخ سیاسی ایران آغاز کرد و از بدو تأسیس نظام جمهوری اسلامی تریبونهای نماز جمعه بعنوان اولین تأثیر گذار در اتحاد گرایی وحدت عمومی نقش ایفا کرد و در عرض 31 سال از عمر مبارک انقلاب 29 دوره انتخابات با حضور حداکثر مردم در ایران اسلامی برگزار گردید و در شهرها و بخشهایی که نماز جمعه برگزار می گردد مشارکت مردمی در انتخابات و راهپیمایی ها چندین برابر از شهرها و بخشهایی که نماز جمعه در آن برگزار نمی گردد، بیشتر است.
نماز جمعه به روشهای زیر می تواند در همبستگی ملی نقش داشته باشد
1 – ایجاد وحدت بین مردم
به طوری که می دانیم نماز جمعه محل اجتماع هفتگی مردم یک منطقه است و مهمترین پیام نماز جمعه وحدت و برادری میان مؤمنان است به طوری که امام جمعه با فراخواندن مردم به تقوا بین آنها وحدت و همبستگی ایجاد می کند یعنی با وصل کردن تک تک افراد شرکت کننده به یکدیگر زنجیر واحدی را می سازد که از سراسر کشور به یک مرکز یعنی رهبر متصل می شوند که این یکی از مهمترین عامل در یکرنگ کردن مردم و ایجاد وحدت بین آنها و دفع تهاجم دشمن است.
2 - به صحنه اوردن مردم و آگاه کردن آنان از مسائل روز جامعه
نماز جمعه با ساده ترین شیوه و کمترین هزینه با حضور پرشور میلیونها انسان مؤمن در جمعه ها برگزار می گردد. و در واقع نقش نماز جمعه به صحنه آوردن مردم است، آگاهی بخشی و اطلاع رسانی به مردم است یعنی خطیب جمعه مردم را به وظیفه خطیر خود که حفظ نظام و آشنایی با مسائل و حوادث جهان است آگاهی می کند یعنی تمام مردم را بیدار و آگاه می کند و نقشه شوم دشمن را اعلام می کند و آنها را به راهپیمایی در خیابانها تشویق می کند چه بسا نماز جمعه هایی که اتمام ان به راهپیمایی ختم شده است. پس یک نقش مهم نماز جمعه به صحنه در اوردن مردم با راهپیمائیها و سخنرانیها و اگاه کردن آنها از مسائل روز جامعه است.
3 - بیدار کردن مردم برای دفاع از اعتقادات دینی
1- روزنامه اطلاعات – شهریور 1381
به طوری که می دانیم با بلند شدن ندای جمعه در هر هفته دلهای به هراس افتاده از هیبت دشمن را آرامش می بخشد و با سلاح صبر و بصیرت آنها را ایمن می کند.نماز جمعه تنها رسانه ای است که از دین و ارزشهای انقلاب دفاع می کند یعنی زمانی که خطیب جمعه از اعتقادات دینی و ارزشهای انقلاب که با خون هزاران شهید حفظ شده و به وجود آمده است صحبت می کند باعث ترس وحشت دشمن شده و باعث امیدواری مردم شده و آنها را وا می دارد تا از اعتقادات دینی دفاع کرده و همیشه بیدار و آگاه باشند تا بتوانند نقشه شوم دشمن را خنثی نمایند.
4 – نماز جمعه عاملی برای دفاع از جدا ناپذیر بودن دین از سیاست
نماز جمعه امری عبادی- سیاسی بوده و اولین راه برای مقابله با تهاجم دشمن است یعنی محکمترین پاسخ ها برای تهاجم دشمن از سوی نماز جمعه است.
پس نماز جمعه ای که خطیب آن با تکیه بر سلاح توصیه به تقوا می کند و دو خطبه او به جای دو رکعت نماز است که خود بهترین فریاد بر این است که دین از سیاست جدا نیست.
5 – جمع کردن تمام اقشار مردم از جاهای مختلف
نماز جمعه یک حالتی که دارد این است که تمام اقشار را چه کارگر، چه کشاورز، چه معلم، چه مهندس، چه بازیگر، چه ورزشکار و ... را در خود می پذیرد و هیچ تبعیضی میان آنها قائل نمی شود بلکه اینها را کنار هم جمع می کند و حالتی را به وجود می آورد که اینها به همدیگر نزدیک و نزدیکتر شوند و بین آنها اتحاد و برادری به وجود آید تا در صورت داشتن مشکل، بتوانند مشکلات خود را با برادر دینی خود در میان بگذارد تا در صورت امکان مشکلاتش را حل کنند. پس نماز جمعه همه افراد را با یک نگاه و نظر و بدون هیچ گونه تبعیضی در مصلی جمع می کند و آن مثل دانه تسبیح کنار هم قرار می دهد.
6 - آماده کردن افراد برای بسیج نیروهای مردمی
یکی دیگر از نقشهای مهم نماز جمعه در ایجاد اتحادگرایی آماده کردن افراد برای بسیج نیروهای مردمی و تجهیز نیروهای نظامی و انتظامی و اقتصادی و دفاع از حریم کشور و کیان ملت و هیبت آنان می باشد. علاوه بر اینها نماز جمعه در بسیج کمکهای انسانی در حوادث های غیر مترقبه همچون سیل زلزله و ... عالی ترین نقش را ایجاد می کند.
پس نماز جمعه افراد اقشار مختلف را جمع کرده و با ایجاد همبستگی و همدلی و یکرنگی در انها روحیه مقابله با دشمن و دفاع از کشور و شرکت در امداد رسانی به زلزله زدگان و آسیب دیدگان سیل و ... را ایجاد می کند.
7 - برقراری ارتباط بین مردم و مسئولان
نماز جمعه یکی از بهترین و آسان ترین راه ارتباط بین مردم و مسئولان می باشد زیرا امام جمعه حضورشان در هر جمع و محفلی یادآور پیام رسانی شهید بزرگوار مرحوم آیت الله مدرس است پس مردم می تواند با مراجعه به امام جمعه که نماینده مردم در منطقه خودشان است مشکلات خود را با او در میان بگذارند و از آنها بخواهند، زیرا آنها مسئولیتشان پیش خداوند بزرگ است تا جایی که از دستشان بر می آید سعی می کنند تا مشکلات افراد را حل کند پس بر ماست که برای ایجاد وحدت ملی ارتباط خود را با امام جمعه برقرار کنیم و سعی در محکم نگه داشتن این ارتباط داشته باشیم و در صورت امکان دیگران را برای حل مشکلاتشان به امام جمعه شهر معرفی نماید با این کار همبستگی ملی بین افراد به وجود می آید.
نماز جمعه دفاع از جبهه دیانت و سیاست
نماز جمعه به لحاظ این که امری است عبادی سیاسی هم در تهاجم دشمن در اولویت بوده و هم در میان مدافعان اسلامی در خط مقدم باید حرکت می کرد به همین جهت محکم ترین پاسخ ها به دشمن از سوی نمازهای جمعه بوده است به این شکل که در هر نقطه ایران که پرچم نماز جمعه برافراشته شد یعنی دین و سیاست به هم پیوسته است هم بخاطر ماهیت نماز جمعه و هم بخاطر خطبه ها و تحلیل هایی که توسط امامان طرح بیان می شود ائمه جمعه از این جهت که جزء شاخص ترین رجال روحانی و مذهبی هر منطقه است حضورشان در هر جمع و محفلی یادآور پیام رسانی شهید بزرگوار مرحوم آیت الله مدرس است که سیاست ماعین دیانت ما است. بنابراین کلیه تشکیلات وابسته به نهاد امامت خنثی کننده تبلیغات دشمن است و هر چه نماز جمعه پر رونق تر باشد ناکام تر خواهند بود. نماز جمعه ای که خطیب آن با تکیه بر سلاح توصیه به تقوی می کند و توطئه های دشمن را افشاء می نماید و دو خطبه ی او به جای دو رکعت نماز است خود بهترین فریاد است بر این که دین ما از سیاست ما جدا نیست.
نقش نماز جمعه در دفاع از وحدت ملی
همه کسانی که با روح نماز جمعه آشنا هستند و حتی کسانی که اسم نماز جمعه را شنیده اند می دانند که نماز مشهدی عام و محل اجتماع هفتگی مردم یک منطقه است و مهمترین پیام نماز جمعه وحدت و برادر میان مؤمنان است و وقتی در نماز جمعه همه اقشار مؤظف به شرکت هستند و امام جمعه مؤظف است از تقوا صحبت کند در حقیقت نماز جمعه ترجمه این آیه شریفه است که (( یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر وانثی وجعلناکم شعوباً و قبائلا لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقاکم )) قومیتها، سلیقه ها هم در جای خود محترم ولی امتیازها به تقواست این پیام خنثی کننده تحریکات قومی و حزبی دشمن می شود از سوی دیگر نمازجمعه در میان تمام قومیتها و سلیقه های ایرانی بحمدالله اقامه می شود و زنجیره واحدی را می سازد که از سراسر کشور به یک مرکز و آنها به رهبری متصل می شوند و خود عامل مهمی در یکرنگ کردن و ایجاد وحدت ملی و دفع تهاجم دشمنان است.
نماز جمعه و دفاع از اعتقادات دینی
نماز جمعه همین که توانست در مقام پدافندی سالم بماند وخود را حفظ کند و اجازه نداد کرکسان آهنین ماهواره ای که آسمان آبی آن نزدیک می شوند نشانه توانمندی و استحکام این سنگر الهی است که نه تنها خود را حفظ می کند بلکه با بلند شدن ندای جمعه در هر هفته دلهای به هراس افتاده از هیبت دشمن را آرامش می بخشد و صدها هزار سرباز وفادار به خود را پناه می دهد و برای یک هفته آنها را ایمن سازی می نماید و انها را مجهز به سلاح صبر و بصیرت می نماید و به میدان کار زار گسیل می دارد. نماز جمعه رساترین رسانه ای است که از دین و ارزشهای انقلاب دفاع می کند. کدام خطبه نماز جمعه سراغ دارید که از اصول اعتقادات و فروع آن حراست نکرده باشد.
نمازهای جمعه در حالی در خط مقدم جبهة دفاع از ارزشها و اعتقادات مبارزه می کند که از نظر امکانات و مقدورات دست خالی است وفقط با چنگ و دندان از حریم دین و ارزشها دفاع می کند، نمازهای جمعه گر چه در بخش مبارزه با ابتذال مایه دلگرمی و امیدواری است هر چند امامان جمعه ای هستند و بودند که خود را به خط مقدم رساندند و در شهر و منطقه خود پرچم دار مبارزه با ابتذال شدند و از شیوه های بسیار مؤثر هم استفاده نمودند امام تمامی نمازهای جمعه در پشتیبانی از جبهة حق جزء کار آمدترین نهادها بشمار می آیند.
نقش جمعه در دفاع از توانمندیها و موفقیتهای نظام
نمازهای جمعه یکی از نزدیکترین و قابل دسترسترین تریبونها برای گزارش مسؤلان هر منطقه و شهر از خدمات و عملکرد خود بوده است و هر سال به مناسبت های مختلف مسؤلان بخشهای گوناگون از طریق تریبون نماز جمعه مؤفقیت های خود را مطرح می کنند علاوه بر آن خطیبان نماز جمعه هم به مناسبت های گوناگون خدمات و مؤفقیت های دولت در نظام را برای مردم بازگو می کند. اگر خطبه ها و سخنرانیهای ائمه جمعه در بیان توفیقات نظام جمع آوری شود قطعاً هزاران مورد خواهند بود. هدف چهارم، انزوای جمهوری اسلامی و قطع رابطه انقلاب ما با ملتهای دیگر که به فرموده رهبر بزرگوار انقلاب امام خمینی ( ره ) الان صدها کتاب بر علیه تشیع ونظام اسلامی در حال نوشتن و انتشار است. انصافاً دشمنان از وحدت و بیداری امت اسلامی در هراسند لذا گاهی توسط روحانی نماهای بی تقوا یا ملی گراهای بی تعهد و مرغوب غرب، اختلافات مذهبی و اعتقادی و قومی و نژادی را به حدی دامن می زنند که بین ملتها فاصله های زیادی ایجاد می شود دشمن سعی دارد انقلاب اسلامی ما را شیعی و ایرانی جلوه دهد تا برادران سنی مذهب و سایر قومیت های اسلامی به آن نزدیک نشوند همچنان که تلاش می کنند مسألة فلسطین را عربی و سنی معرفی می کنند تا ملت های غیره عربی و دیگر سنی ها به آن نپیوندند.
نماز جمعه و ایجاد وحدت بین ملتها
رهبر معظم انقلاب در همان سالهای اول دهة هشتاد (1374) در جمع ائمه جمعه سراسر کشور فرمودند:
در حال حاضر دستگاه امامت جمعه یک دستگاه زنده است و در خطبه ها باید به صورت بنیادی به معالجه این سه مسأله ( نا امیدی به آینده، ترویج جدایی دین از سیاست، قطع رابطه ها ) پرداخته شود و نماز را اگر چه خداوند متعال برای مقابله با این گونه معضلات واجب فرموده و همان طور که در روایات آمده مشهد عام و محل وحدت امت اسلامی است و معضلات آنها را بیان می کند و آنها را از توطئه دشمن مطلع می سازد و بحمدالله در ایران اسلامی بعد از انقلاب نمازهای جمعه این رسالت الهی را به خوبی ابلاغ کرده است و با هدایت امام ( قدس سره ) و رهبر معظم انقلاب همیشه نماز جمعه محور وحدت و پیوند ملتها بوده است.
1 - بحارالانوار ج 44 ص 333 1 - بحارالانوار ج 91 ص 136
